ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

کوردستان

قوباد تاڵەبانی: با بۆ هەموو لایەك ڕوون بێت من دوو برام هەیە بافڵ و لاهورن

خەڵك – بەشی هەواڵ
جێگری سەرۆكی حكومەتی هەرێم ڕایدەگەیەنێت، هەمێشە لەبری قسەكردن، هەوڵمداوە لە پشتی پەردەوە یارمەتیدەری هێوركردنەوەی دۆخی هەرێمی كوردستان بم و دەشڵێت: “ناتوانین هیچ دەستكەوتێك بۆ كوردستان بەدی بهێنین ئەگەر ‌وەك كورد لەناو ماڵی خۆماندا ناتەبا بین، بەڵام بەداخەوە لەئێستادا ڕەنگە ئەو تەباییە بەپێی پێویست نەبێت و كاری دڵسۆزانەی زیاتری دەوێ”.

قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆكی حكومەتی هەرێم بە بۆنەی یادی ٤٥ ساڵەی دامەزراندنی یەكێتیی لە پەیامێكدا ڕایگەیاندووە، با بۆ هەموو لایەك ڕوون بێت، كە من تەنیا برایەكم نییە، بەڵكو دوو برام هەیە، كە كاك بافڵ ‌و كاك لاهورن، هەموو ئەندامانی سەركردایەتی‌ و ئەنجوومەنی باڵای سیاسی ‌و كادیران‌ و ئەندامانی یەكێتیش هەڤاڵی ئازیزی منن.

دەشڵێت: “بە ڕاشكاوی دەڵێم سیاسەت لەسەر كۆنەقین ناكرێت، ئەگەر بمانەوێت حوكمڕانییەكی تەندروست بونیاد بنێین دەبێت دوور بكەوینەوە لە هەر هەنگاوێك، كە ناكۆكی ‌و بێ متمانەیی دروست بكات. من لەم پێناوەدا هەوڵی زۆرم داوە و زۆرجاریش بەداخەوە لۆمە كراوم”.

دەقی پەیامەكە:

كە‌سوكاری سە‌ربە‌رزی شە‌ھیدان
سە‌ركردایە‌تی ‌و كادیر ‌و ئەندامان ‌و لایە‌نگرانی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان
سڵاوێكی ھە‌ڤاڵانە‌تان لێ بێت..
بە بۆنەی یادی ٤٥ ساڵەی دامەزراندنی یەكێتیی گەرمترین پیرۆزبایی ئاراستەی یەك بە یەكتان دەكەم. هەر لەم بۆنە پیرۆزەدا سڵاو دەنێرم بۆ رۆحی سەرۆك ‌و رابەرمان مام جەلال ‌و هەموو ئەو سەركردە تێكۆشەرانەی بەر لە ٤٥ ساڵ لە لوتكەی بێهیواییدا بە دامەزراندنی یەكێتیی ‌و هەڵگیرسانی چەخماخەی شۆڕشی نوێ هیوایان بۆ گەلەكەمان گەڕاندەوە. هەروەها سڵاو دەنێرم بۆ رۆحی بەرزەفڕی شەهیدان كە بە خوێن‌ و گیانی پاكی خۆیان كوردستان‌ و یەكێتیان بەم رۆژە گەیاند.
هەڤاڵانی خۆشەویست.. هەمێشە لەبری قسەكردن، هەوڵمداوە لە پشتی پەردەوە یارمەتیدەری هێوركردنەوەی دۆخی هەرێمی كوردستان بم، بەڵام ئێستا و لەم بۆنە پیرۆزەی یادی دامەزراندنی حزبی شەهیداندا، مەبەستمە بە كورتی جەخت لەسەر چەند خاڵێك بكەمەوە كە پەیوەندیدارن بە دۆخی ئەمڕۆی یەكێتی و كوردستان و رۆڵی بەندەوە.
یەكەم: وەك هەڤاڵێكی یەكێتیی، ئامانجم یەكێتیی ناو ریزەكانی یەكێتییە. خۆشبەختانە لەم قۆناغەدا‌ و بە تایبەتیش لە دوای یەكەم كۆنگرە كە لە غیابی سەرۆك ‌و رابەرمان مام جەلال ئەنجامدرا، یەكێتی بەرەو ئەم یەكڕیزییە هەنگاو دەنێت، بەڵام ئەمە بەس نییە و چاوەڕوانی زیاترمان لێ دەكرێت، بۆیە پێویستە روحی هەڤاڵانە لەناو خۆماندا بەهێزتر بكەین. لە دەرگای هەموو ئەو هەڤاڵانە بدەین كە رۆژێك لە رۆژان بە هەر هۆكارێك زویر بوون ‌و ئاشتیان بكەینەوە‌ و هەرگیز دەستبەرداری سیاسەتی چەپكە گوڵەكە نەبین‌ و لەژێر سێبەری ماڵە گەورەكەدا هەموومان بەیەكەوە یارمەتیدەر ‌و هاوكاری هەر دوو هەڤاڵی هاوسەرۆك بین.
با بۆ هەموو لایەك روون بێت كە من تەنیا برایەكم نییە، بەڵكو دوو برام هەیە كە كاك بافڵ ‌و كاك لاهورن. هەموو ئەندامانی سەركردایەتی‌ و ئەنجومەنی باڵای سیاسی ‌و كادیران‌ و ئەندامانی یەكێتیش هەڤاڵی ئازیزی منن. بۆیە با كەس هەرگیز رۆژێك لە رۆژان بیر لەوە نەكاتەوە كە دەتوانێت بە بڵاوكردنەوەی درۆ ‌و بوختان ناكۆكی لەناو ئێمەدا دروست بكات.
خاڵی دووەم: نوێبوونەوە كە دروشمی كۆنگرە و ناونیشانی سەرەكی كاری ئێستای یەكێتی ـ یە، بەبێ بەشداری چالاكانەی ژنان لە بڕیاردا بەدی نایەت، بۆیە ئەركی هەموومانە دەرفەت و زەمینەی هاتنە پێشەوەی زیاتری ژنان لەناو یەكێتی بڕەخسێنین. نوێبوونەوە تەنها بە پیاوان ناكرێت و بەشداری ژنان خۆی مەرجی جێبەجێكردنی ئەم دروشمەیە بە كردەوە و مانا پێ بەخشینی راستەقینەیەتی بۆ هێزێكی پێشكەوتنخواز و سەرمەشقی وەك یەكێتی كە بڕوای تەواوی بە توانا و رۆڵی ژنان بەتایبەت و گەنجان بەگشتی هەیە. بۆیە بەندە پێداگری دەكات لەزیادكردنی رۆڵی ژن و بەهێزكردنی بوونیان لەكایەی سیاسی هەرێمی كوردستاندا.
خاڵی سێیەم: مێژووی دوور ‌و نزیكمان پێمان دەڵێت كە ناتوانین هیچ دەستكەوتێك بۆ كوردستان بەدی بهێنین ئەگەر ‌وەك كورد لەناو ماڵی خۆماندا نا تەبا بین، بەڵام بەداخەوە لەئێستادا رەنگە ئەو تەباییە بەپێی پێویست نەبێت و كاری دڵسۆزانەی زیاتری دەوێ.
بە راشكاوی دەڵێم سیاسەت لەسەر كۆنەقین ناكرێت. ئەگەر بمانەوێت حوكمڕانییەكی تەندروست بونیاد بنێین دەبێت دوور بكەوینەوە لە هەر هەنگاوێك كە ناكۆكی ‌و بێ متمانەیی دروست بكات. من لەم پێناوەدا هەوڵی زۆرم داوە و زۆرجاریش بەداخەوە لۆمە كراوم.
خاڵی چوارەم: هەموومان كۆكین لەسەر ئەوەی كە كوردستان پێویستی بە چاكسازیی بنەڕەتی لە حوكمڕانیدا هەیە. بەڵام ئەستەمە بتوانین چاكسازی بكەین، ئەگەر بێتو متمانە دروست نەكەین. چاكسازی بەتەنیا بە لایەنێك ناكرێت، بە هەموومانەوە دەكرێت بە تایبەتیش پێویستە متمانەیەكی تەواو لەنێوان لایەنەكانی بەشدار لە حكومەتدا هەبێت. ئێستا كاتی ئەوەیە بە كۆدەنگی بڕیاری گەورە بدەین لە پێناوی چاكسازی ‌و گەشەپێدان ‌و بونیادنانەوەی ژێرخانی ئابوری ‌و راستكردنەوەی هەڵەكانی حكومڕانی. با هیچ كەس و لایەنێكیشمان پێمان وانەبێت كە بێبەرین لە هەڵەكانی رابردوو، بەتایبەت یەكێتی و پارتی.
بەبێ هیچ زیادەڕۆییەك دەڵێم ئێمە ئەگەر بە دڵسۆزی ‌و بە یەكگرتوویی ‌و بە پلان‌ و بە دوور لە سیاسەتی كۆنەقین هەنگاو بنێین، ئێستاش ئەوەندە سەرمایەی مادی ‌و مرۆیی مەزن لەم وڵاتەدا هەیە كە دەكرێت كارێك بكەین لەماوەی چەند ساڵێكدا بناغە ‌و ژێرخانێكی ئەوەندە پتەو دروست بكەین كە بەدابەزینی نرخی نەوتیش، هەر بتوانین ژیانێكی شایستە بۆ هاوڵاتییەكانمان دابین بكەین.
ئەمەی باسم كرد كورتەیەك بوو لەو سیاسەتەی باوەڕم پێیەتی‌ و لەسەری بەردەوام دەبم، هەموو ژیانی سیاسی خۆشم لەسەر بنەمای ئەم رێبازە بونیاد ناوە كە ئەلفوبێكەی لە باوكم‌ و مامۆستا ئیبراهیم ئەحمەدەوە فێر بووم.
لە كۆتاییدا جارێكی دیكە یادی دامەزراندنی یەكێتی لە هەموو لایەك پیرۆز دەكەم‌ و دڵسۆزانی یەكێتی دڵنیا دەكەمەوە كە یەكێتییەكەتان خوێنێكی تازەی بەبەردا هاتووەتەوە‌ و بە گوڕتر لە جاران و هەمیشە لەپێناو بەدیهێنانی ئامانجە بەرزەكانی گەلەكەماندا تێدەكۆشێت.
هەر شاد و سەربەرز و سەركەوتووبن.

ئابوری

نوێنەرێك سێ‌ پێشنیار بۆ حكومەتی هەرێم دەكات

خەڵك – بەشی هەواڵ

ئەندامێكی ئەنجومەنی نوێنەرانى عيراق لە فڕاكسیۆنی یەكێتی دەڵێت:”مەلەفی نەوت زۆر هەڵدەگرێت و زۆریشی لەسەر نووسراوە، بەڵام دەرەنجام نەوت نەبووە بە مایەی خێر و خۆشی بۆ خەڵكی كوردستان”.

هەرێم كەمال ئاغا ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەران لە فڕاكسیۆنی یەكێتی لە نووسینێكدا ئاماژەی بەوەداوە:”بەداخەوە ئەوەی لە چەند ڕۆژی ڕابردوو لە ڕاپۆرتی كۆمپانیای دیلۆیت بینیمان سەبارەت بە داهات و خەرجیيەكانی نەوت، مـرۆڤ تووشی شۆك دەبێت”.

ئەو نوێنەرە لە نووسینەكەشیدا سێ‌ پێشنیاری بۆ حكومەتی هەرێم كردووە بۆ زاڵبوون بەسەر قەیرانی دارایی و ڕێككەوتن لەگەڵ بەغدا و دابینكردنی مووچەی مووچەخۆران.

 

دەقی نووسینەكەی هەرێم كەمال ئاغا:

 

مەلەفی نــەوت زۆر هـــەڵدەگـرێت زۆریش لەسەری نوسراوە بەڵام دەرئــەنجــام نــەوت نەبوو بە ماییەی خێر و خۆشی بۆ خـــەڵكی كوردســتان .

لەســـەرەتادا كاتێـــك سەركردایـــەتی سیــاسی كوردستان لە حوزەیرانی ســـاڵی 2009 بـریاری رەوانەكردنی نەوتی دا بۆ دەرەوە ئـەمە هەنــگاوێكی گرنـگ بوو لەرووی ئابووریەوە بۆ هەرێمی كوردســتان ، چونكە نەوت بۆ ژێرخانی ئابووری هەر ولاتێك سێكتەرێكــی داهـــاتی بــەهێزە ، ئەو ولاتـانەی نەوت تیاندا بە درووستی بەكارهێنراوە هەمیــشە نەوت بۆیان بووە بە مایــیەی ئارامـــی و خۆشـــگوزەرانی و بـــەهێز بــوون و پاراســـتنی ئاســـایشی سیــادەی دەولەت .

یەكێتی نیشتیمانی كوردســـتان ســـەرباری كێــشمە كێشــمی زۆر و ئاڵنـــگاریـــەكان بـــەردەوام پشتــگیری بـــازاری ئـــازاد و هەناردەكـــردنی نـــەوت بـــووە ، بەشێـــوەیەكی شـــەفاف و تەندرووست ، چونكە یەكێـتی خۆیی بە خاوەنی بیرۆكەی دەرهێنانی نەوت دەزانێت لە پێناو دەستەبەركردنی ژێرخانی ئابـــوریەكی بەهێـز بۆ هەرێمـــی كوردســــتان.

بەڵام بەداخـــەوە ئەوەی لە چــەند رۆژی رابـردوو لە راپۆرتی كۆمــپانیایی دیــلۆیــت ـ مــان بــینی ســـەبارەت بە داهات و خەرجیـــەكانی نـــەوت ، مـرۆڤ توشی شۆك دەبـــێت، ئەگەر بێت و سەیری شــیكاری داهـــات و خـەرجیەكانی دەرهێنانی نەوت و جیـاوازی نێـــوان هـــەناردەكـــردن و بــەبازار كردنی نــەوت لەگـــەڵ عیراق بكەیـــن لەساڵـــی 2019 دەبینـــین:

[ كـــرێی بـــۆری نـــەوتی كـوردستــــان و تـــوركیــا ( 13%)

قـــەرزی تـــوركیاو كۆمپــــانیاكانی كـــریاری نـــەوت( 16%)

قــــەرزی كۆمپانیا ناوخۆییەكان كـــارەبا و پاڵاوگەكان(9% )

حەقدەستی كۆمپانــــیاكانی بەرهەمــهێنانی نـــەوت (30%)

خــــەرجـــی گــــۆریـــنــــەوەی دۆلار بــــۆ دیـــنــــار ( 2%)

پوختەی داهاتی ماوە بۆ مووچە وخەرجی حكومەت(30%)

كـــۆی گـــــشتـــی دەكـــات بــــە (100%) ]

ئەمـــە تـــەواو بـــە مـــانـایی بە هەدەردانی ئابووری هەرێمی كوردســـتانە ، بەتـــەواوی پێچەوانەی بەهێز بوونی ئابوریە ، دەتوانـــین بڵـــێن نـــەوت لە ئێســتادا بەم شێوەیە نە دەبێتە ماییەی خۆشگوزەرانی بۆ خـــەلكی كوردســـتان و نــە بۆ ژێر خـــانی ئابــــوریەكـــی بەهـــێز ، بەڵكـو سودی تەنها بۆ چەند كۆمپانیایەك و هەندێــــك وڵاتە ، دەرئـەنجام بـۆتە ماییەی سـزادانی خەلكی هەرێمی كوردستان بە هۆیی هەناردەكردنی نەوت وە رێك نەكـــەوتنی حكـومەتی هـەرێم لەگـەڵ بەغدا.

بۆیە پــێویستە لــە ئَێستـــادا ئەم خاڵانە تیشكی بخرێتە سەر

① ـ هەنـــاردەكــردنی نەوت بەم شێوەیە كۆمەڵێك رهەندی تری ترسنـــاك لەخۆیی دەگرت پێویســتە لە داهاتوودا لە گەڵ بەغـــدا لەســـەری رێكبـكەویــن .

②ـ كـــاركردن لــەســـەر پرۆژە یاسایی نەوت و گاز كە وەك نەخشە رێگایەكە بۆ چارەسەری بنەرەتی كێشەكان و دووبارە نەبوونەوەی كە بەردەوام بۆتە مایـــیەی ترس و دڵەراوكێ .

③ ـ پێـــویستە هەرێمــی كوردستان پابەندی رێكەوتنەكانی بێت لە گەڵ بەغدا هەروەكو لە رێكەوتنی ئۆكتۆبەری 2020 باسی لێوەكراوە ، ئەویش بە رادەست كردنی نەوت و نیوەیی داهاتە نا نــەوتیـــەكان ، بـــۆ وەرگرتنــی شایستــە دارایەكانی لە مانـــگی 1 ئەم ســـاڵ بۆ خۆشگوزەرانی هاولاتیان و دابین كـــردنی موچـــەی موچە خۆران .

لە كۆتاییـــدا دەتـــوانم بڵێـــم ، ئەگەر حكــــومــەتی هەرێمی كوردســـتان ســــیاســـەتێـــكی حەكیــمانەو ژیــرانە و تەواو زانستیـــیانە و شەفـــاف بگرێتـە بەر و نەوت رادەست بكات بەپێی رێـــكەوتــن و پشـــكی خـــۆیی بكـــات بــە داینەمۆی بــــوژانەوە‌ی هەرێمی كوردستان ئەوا ساڵێكی پر لە ئاسودەی و خۆشگوزەرانـــی بۆ هـــاولاتیان و موچـــە خۆران فـەراهەم دەكات ، لەهـــەمان كــاتدا حكومەتی فیدراڵ مولزەم دەكرێت بە دابـــین كـــردنی شایســـتە دارایەكـــانی حكومـەتی هەرێم و دانەوەی قەرزی جوتیاران و دابین كردنی موچـــەی مــوچە خـــۆران ، بـــە پـێچەوانەوە ئەگەر هەروەكو ئێستا بەردەوام بێت، ئـەوا بـەدڵنییایەوە ئەم نەوتە دەبێتە ماییەی زیاتر ئازار دان و سزادانــنێكی تــر بــۆ گـــەلەكـــەمان .

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

گەرمیان.. هەوڵێكی سووتاندنی زیندانی گرتن و گواستنەوە شكستی پێهێنرا

خەڵك – بەشی هەواڵ

لەگرتن و گواستنەوەی گەرمیان ،ھەوڵی سوتاندنی زیندانەكەیاندا و پۆلیس كۆنتڕۆڵی زیندانەكەی كردووە.

ڕائید سلێمان عەزیز بەڕێوەبەری بەشی گرتن و گواستنەوەی گەرمیان بە كەناڵی فەڕمی یەكێتی ڕاگەیاند، گۆڕینی سیستمی پێدانی مۆبایل بەزیندانیەكانیانمان گۆڕیوە، بەشێك لە زیندانییەكان ئەمەیان پێ ناخۆش بووە، بەشێكی تری زیندانیەكان ئەمەیان بەھەل زانیوە، ھەوڵیانداوە چەند بەتانیەكی ناو ھۆڵی ژوورەكەیان بسوتێنن، ھەرزوو پۆلیسی زیندان چوونەتە ژورەوە و توانیویانە كۆنتڕۆڵی بارودۆخەكە بكەن.

ڕائید سلێمان عەزیز ئاماژەی بەوەشدا، بیانووی ئەو ھەوڵەی زیندانییەكان بۆ ئەوەبووە كە داوادەكەن دادگایی بكرێن، چونكە پێیان واییە ماوەیەكی زۆرە لەزیندانن و دادگاییكردن و یەكلایكردنەوەی كەیسەكانیان دواكەوتووە.

بەڕێوەبەری بەشی گرتن و گواستنەوەی گەرمیان ڕوونیشی كردەوە، تەنھا لەیەك ھۆڵی زیندانەكە ئەم ھەوڵە دراوە لەلایەن چەند ئاژاوەگێڕێكەوە، بەلام ڕێگەنەدراوە بەتانی و كەلوپەلەكان بسوتێنرێن و ئەو زیندانیانەش لەلایەن دادوەرەوە كەیسی تریان بۆ كراوەتەوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

ئەمریكا پێداویستی سەربازی ڕەوانەی ڕۆژئاوای كوردستان دەكات

خەڵك – بەشی هەواڵ

ڕوانگەی سوری بۆ مافەكانی مرۆڤ ڕایدەگەیەنێت: ئەمریكا پێداویستی سەربازی ڕەوانەی ڕۆژئاوای كوردستان دەكات.

ڕوانگەی سوری بۆ مافەكانی مرۆڤ لە ڕاپۆرتێكدا ڕایگەیاندووە، كاروانێكی نوێی هاوكاری لۆجستی و سەربازیی هێزەكانی سەر بە هاوپەیمانی نێودەوڵەتیی دژ بە داعش لە خاكی عیراقەوە بەرەو ڕۆژئاوای كوردستان بەڕێكەوتوون.

ڕوانگەكە باسی لەوەش كردووە، كاروانەكەی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی لە 35 بارهەڵگری باركراو بە كەلوپەلی لۆجستی و سەربازیی و تانكەری سووتەمەنی پێكهاتوون و لە دەروازەی سنووری وەلیدی نێوان عیراق و سوریا و عیراق و ئوردنەوە بەرەو شاری قامیشلۆی ڕۆژئاوای كوردستان بەڕێكەوتوون، دواتر ڕوویان كردووەتە بنكە سەربازییەكانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتیی لە حەسەكە و دێرەزوور.

جێی ئاماژەیە، ڕۆژی 10ی ئەم مانگەش كاروانێكی تری هێزەكانی سەربە هاوپەیمانی نێودەوڵەتیی كە لە 25 بارهەڵگر پێكهاتبوو و كەلوپەلی لۆجستی و چەكی قورسی وەك تۆپ و ئۆتۆمبێلی زرێپۆشیان پێبووە لە هەرێمی كوردستانەوە ڕوویان كردبووە بنكە سەربازییەكانی هاوپەیمانان لە شاری حەسەكەی ڕۆژئاوای كوردستان كرد، دواتر بەرەو كێڵگەی نەوتیی (عومەر و كۆنیكۆ) لە دێرەزوور بەڕێكەوتبوون.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان