ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

کوردستان

دەوام ڕادەگیرێت
بەهۆی تەشەنەكردنی زیاتری كۆرۆنا هەولێر ژمارەیەك بڕیار دەردەكات

خەڵك- بەشی هەواڵ
بەهۆی بڵاوبوونەوەی زیاتری ڤایرۆسی كۆرۆنا و زۆربوونی ژمارەی تووشبوان لە پارێزگەی هەولێر، ژووری ئۆپەراسیۆنەكانی پارێزگەكە چەند بڕیارێك دەردەكات كە ڕاگرتنی دەوام لە سەرجەم فارمەنگە و بەڕێوەبەرایەتی و یەكە كارگێڕییەكانی سنوری پارێزگەی هەولێر لەخۆدەگرێت.

بەپێی ڕاگەیەندراوێك كە ئەمڕۆ پێنج شەممە لەلایەن ژووری ئۆپەراسیۆنی پارێزگەی هەولێرەوە بڵاوكرایەوە”لەژێر ڕۆشنایی بەیانی ژمارە (42)ی ساڵی (2020)ی وەزارەتی ناوخۆی حكومەتی هەرێمی كوردستان و بەهۆی بڵاو بوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا بە شێوەیەكی فراوان لە شاری هەولێر و مەترسی داری دۆخەكە، ژووری ئۆپەراسیۆنی پارێزگای هەولێر سەر لەبەیانی ئەمڕۆ بەسەر پەرشتی، د.فرسەت سۆفی پارێزگاری هەولێر، كۆبۆنەوەیەكی ئەنجامدا و كۆبوونەوە گەیشتە ئەم بڕیارانەی خوارەوە:
یەكەم/ لەڕۆژی یەكشەممە 2020.6.28، تاوەكو 2020.7.3 دەوامی سەرجەم فەرمانگە و بەرێوەبەرایەتی و یەكە كارگێڕییەكانی سنووری پارێزگای هەولێر رادەگیرێن، جگە لە دوامی تەندروستی، پۆلیس، ئاسایش، ناوخۆ و بەڕێوەبەرایەتییە خزمەتگوزارییە پێویستییەكان بەپێی ئەو خشتەیەی كە خۆیان دیاری دەكەن، سەبارەت بە دەوامی دیوانی وەزارەت و سەرۆكایەتییەكان و ئەنجوومەنی دادوەری و دەستە سەربەخۆكان خۆیان بڕیاری لێ دەدەن.

دووەم/ تاوەكو 2020.7.3 هاتوو چۆی پارێزگای هەولێر لەگەڵ سەرجەم پارێزگاكانی هەرێمی كوردستان و پارێزگاكانی تری عێراق، بە تەواوەتی ڕادەگیرێت و رێگە بە هیچ كەسێك و بۆ هیچ مەبەستێك نادرێت بێتە ژوورەوە بۆ ناو شاری هەولێر، بۆیە تكامان لەهاوڵاتییانی پارێزگاكانی هەرێم و پارێزگاكانی تری عێراق ئەوەیە، بۆ ئەوەی تووشی گەڕاندنەوە و ئەزیەتكێشان نەبن، تاوەكو 2020.7.3، كەس خۆی لە رێگا نەدات بۆ هاتنە ژوورەوەی پارێزگای هەولێر، چونكە بەهیچ شێوەیەك ڕێگە بە هاتنە ژوورەوەی هیچ كەس و لایەنێك نادرێت و هەركەسێك بێتە بازگەكانیش دەگەڕێندرێتەوە.

سێیەم/ لەڕۆژی شەممە 2020.6.27 تاوەكو 2020.7.3، لە دوای كاتژمێر (8)ی شەو بۆ (5)ی بەیانی، سەرجەم دوكان و بازاڕ و مۆڵ و ماركێت و شوێنە بازرگانییەكان و هەموو ئەو شوێنانەی كە پێشتر بۆ خزمەتی هاوڵاتییان كرابوونەوە دادەخرێن، جگە لە دەرمانخانەكان.

چوارەم/ لە رۆژانی هەینی (بازاڕە میللیەكان، گۆڕەپانەكانی باڵندە، پیشانگاكانی ئۆتۆمۆبێل، هاوینە هەوارەكان و شوێنە گەشتیارییەكان) بەتەواوی دادەخرێن و هاتووچۆكردن لێیان قەدەغەیە، ئەو شوێنانەی خوارەوەش تاوەكو 2020.7.3 بە داخراوی دەمێنەوە:
مزگەوت و كەنیسە و شوێنە ئاینییەكان، دانانی پرسە و ڕێوڕەسمی ماتەمینی لە (هۆڵ، ماڵ، لەژێرخێوەت) لەگەڕەك و ماڵ و شوینە گشتییەكان، هۆڵەكانی ئاهەنگ گێران، یانەی شەوانە، نێرگەلە كێشان، یانەكانی مەی خواردنەوە (باڕ)، گەرماو (حەمام)، هۆڵەكانی بووك گواستنەوە، هۆڵە كۆمەڵایەتییەكان، هۆڵەكانی وەرزشی، سەنتەرەكانی لەشجوانی، مەلەوانگە، باخچە گشتییەكان، پاركەكان، سەوزاییەكانی ناو گەڕەك و كۆڵانەكان).

پێنجەم/ سەرجەم چایەخانە و كافتریا و گازینۆ و ڕیستۆرانتی باخچەكان و شوێنە گەشتیارییەكان تاوەكو 2020.7.3 دادەخرێن، چێشتخانەكان كراوە دەبن و تەنها بۆیان هەیە بە دیلیڤەری (سەفەری) خورادن بفرۆشن.

شەشەم/ كردنەوەی نۆڕینگە و سەنتەر و كۆمەڵگا پزیشكییەكان ئارەزومەندانە دەبێت و ئەوانەشی كراوە دەبن دەبێت ئەو مەرجانەی خوارەوە یان تێدابێت:
– كردنەوەی نۆڕینگەكان لە كاتژمێر (3)ی دوای نیوەڕۆ بۆ (6)ی ئێوارە دەبێت.
ـ لە هۆڵی چاوەڕوانی لە چوار نەخۆش زیاتری لێ نەبێت و نێوانی هەر یەكەیان دوومەتر كەمتر نەبێت.
ـ پزیشك دەستكێشی لەدەست بێ و ماسك ببەستبێ.
ـ نەخۆش یەك هاوەڵی زیاتر لەگەڵ نەبێت و هەردوكیان ماسكیان بەستابێ.
ـ ڕۆژانە نۆڕینگە و سەنتەر و كۆمەڵگاكان (تعقیم) بكرێن.
ـ لەو ماوەیەدا لە(كاتژمێر 3 بۆ 6) لە (10) نەخۆش زیاتر نەبینرێت.

حەوتەم/ هۆشداری دەدەینە سەرجەم شۆفێرانی (تەكسی، پاس، مینی پاس) پابەندی ڕێناماییە تەندروستییەكان بن و خۆیان و سەرنشینەكانیان (ماسك) ببەستن، هەر كەسێك سەرپێچی لەم بڕیارە بكات، بەبێ چاوپۆشی كردن لە كەس، لەلایەن پۆلیسی هاتوو چۆ، ڕووبەڕووی ڕێكاری یاسایی دەبێتەوە و بە بڕی(50) هەزار دینار غەرامە دەكرێت.

هەشتەم/ هەموو ئەو شوێنانەی كە ڕەزامەندی كاركردنییان پێدراوە و كراوەن، پێویستە تەواوی مەرجە تەندروستییەكان جێ بەجێ بكەن لە بەستنی دەمامك و دەستكێش و دروست نەكردنی قەرەباڵغی، بۆ ئەو مەبەستە تیمەكانی شارەوانی و قایمقامیەتەكان ڕاسپێردراون، هەركەس و لایەك پابەند نەبێت، ڕێكاری یاسایی لەبەرامبەردا دەگیرێتەبەر و شوێنەكانیان دادەخرێت، بۆ ماوەیەك كە لە یەك هەفتە كەمتر نەبێت.

نۆیەم/ هاوڵاتییانی سنووری پارێزگای هەولێر ئاگادار دەكەینەوە، پابەندبن بە رێكارەكانی خۆپارێزی لە كۆرۆنا و (ماسك و دەستكێش) ببەستن، ئەگەر نا ناچار دەبین قەدەغەی هاتووچۆی تەواوەتی ڕابگەێنین، بۆیە داوا لە هەموو لایەك دەكەین لەم دۆخە ناهەموار و مەترسیدارەدا بەو پەڕی هەست كردن بە بەرپرسیاریەتی لە پێناو سەلامەتی خۆیان و هاوڵاتییان پابەندی رێنماییە تەندروستییەكان بن.

دەیەم/ سەرجەم قایمقامیەتیەكان دەسەڵاتی تەواویان پێدەدرێت بۆ جێبەجێكردنی رێكارەكانی خۆپارێزی، لە كاتی پێویستیش بۆیان هەیە لە سنوری خۆیان كەرەنتین و قەدەغەی تەواو ڕابگەیەنن.

یازدەهەم/ ئەم بڕیارانە كاتژمێر 12ی شەوی 26 لە سەر 27 ی 2020.6 دەكەونە بواری جێبەجێكردن.

ئابوری

نوێنەرێك سێ‌ پێشنیار بۆ حكومەتی هەرێم دەكات

خەڵك – بەشی هەواڵ

ئەندامێكی ئەنجومەنی نوێنەرانى عيراق لە فڕاكسیۆنی یەكێتی دەڵێت:”مەلەفی نەوت زۆر هەڵدەگرێت و زۆریشی لەسەر نووسراوە، بەڵام دەرەنجام نەوت نەبووە بە مایەی خێر و خۆشی بۆ خەڵكی كوردستان”.

هەرێم كەمال ئاغا ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەران لە فڕاكسیۆنی یەكێتی لە نووسینێكدا ئاماژەی بەوەداوە:”بەداخەوە ئەوەی لە چەند ڕۆژی ڕابردوو لە ڕاپۆرتی كۆمپانیای دیلۆیت بینیمان سەبارەت بە داهات و خەرجیيەكانی نەوت، مـرۆڤ تووشی شۆك دەبێت”.

ئەو نوێنەرە لە نووسینەكەشیدا سێ‌ پێشنیاری بۆ حكومەتی هەرێم كردووە بۆ زاڵبوون بەسەر قەیرانی دارایی و ڕێككەوتن لەگەڵ بەغدا و دابینكردنی مووچەی مووچەخۆران.

 

دەقی نووسینەكەی هەرێم كەمال ئاغا:

 

مەلەفی نــەوت زۆر هـــەڵدەگـرێت زۆریش لەسەری نوسراوە بەڵام دەرئــەنجــام نــەوت نەبوو بە ماییەی خێر و خۆشی بۆ خـــەڵكی كوردســتان .

لەســـەرەتادا كاتێـــك سەركردایـــەتی سیــاسی كوردستان لە حوزەیرانی ســـاڵی 2009 بـریاری رەوانەكردنی نەوتی دا بۆ دەرەوە ئـەمە هەنــگاوێكی گرنـگ بوو لەرووی ئابووریەوە بۆ هەرێمی كوردســتان ، چونكە نەوت بۆ ژێرخانی ئابووری هەر ولاتێك سێكتەرێكــی داهـــاتی بــەهێزە ، ئەو ولاتـانەی نەوت تیاندا بە درووستی بەكارهێنراوە هەمیــشە نەوت بۆیان بووە بە مایــیەی ئارامـــی و خۆشـــگوزەرانی و بـــەهێز بــوون و پاراســـتنی ئاســـایشی سیــادەی دەولەت .

یەكێتی نیشتیمانی كوردســـتان ســـەرباری كێــشمە كێشــمی زۆر و ئاڵنـــگاریـــەكان بـــەردەوام پشتــگیری بـــازاری ئـــازاد و هەناردەكـــردنی نـــەوت بـــووە ، بەشێـــوەیەكی شـــەفاف و تەندرووست ، چونكە یەكێـتی خۆیی بە خاوەنی بیرۆكەی دەرهێنانی نەوت دەزانێت لە پێناو دەستەبەركردنی ژێرخانی ئابـــوریەكی بەهێـز بۆ هەرێمـــی كوردســــتان.

بەڵام بەداخـــەوە ئەوەی لە چــەند رۆژی رابـردوو لە راپۆرتی كۆمــپانیایی دیــلۆیــت ـ مــان بــینی ســـەبارەت بە داهات و خەرجیـــەكانی نـــەوت ، مـرۆڤ توشی شۆك دەبـــێت، ئەگەر بێت و سەیری شــیكاری داهـــات و خـەرجیەكانی دەرهێنانی نەوت و جیـاوازی نێـــوان هـــەناردەكـــردن و بــەبازار كردنی نــەوت لەگـــەڵ عیراق بكەیـــن لەساڵـــی 2019 دەبینـــین:

[ كـــرێی بـــۆری نـــەوتی كـوردستــــان و تـــوركیــا ( 13%)

قـــەرزی تـــوركیاو كۆمپــــانیاكانی كـــریاری نـــەوت( 16%)

قــــەرزی كۆمپانیا ناوخۆییەكان كـــارەبا و پاڵاوگەكان(9% )

حەقدەستی كۆمپانــــیاكانی بەرهەمــهێنانی نـــەوت (30%)

خــــەرجـــی گــــۆریـــنــــەوەی دۆلار بــــۆ دیـــنــــار ( 2%)

پوختەی داهاتی ماوە بۆ مووچە وخەرجی حكومەت(30%)

كـــۆی گـــــشتـــی دەكـــات بــــە (100%) ]

ئەمـــە تـــەواو بـــە مـــانـایی بە هەدەردانی ئابووری هەرێمی كوردســـتانە ، بەتـــەواوی پێچەوانەی بەهێز بوونی ئابوریە ، دەتوانـــین بڵـــێن نـــەوت لە ئێســتادا بەم شێوەیە نە دەبێتە ماییەی خۆشگوزەرانی بۆ خـــەلكی كوردســـتان و نــە بۆ ژێر خـــانی ئابــــوریەكـــی بەهـــێز ، بەڵكـو سودی تەنها بۆ چەند كۆمپانیایەك و هەندێــــك وڵاتە ، دەرئـەنجام بـۆتە ماییەی سـزادانی خەلكی هەرێمی كوردستان بە هۆیی هەناردەكردنی نەوت وە رێك نەكـــەوتنی حكـومەتی هـەرێم لەگـەڵ بەغدا.

بۆیە پــێویستە لــە ئَێستـــادا ئەم خاڵانە تیشكی بخرێتە سەر

① ـ هەنـــاردەكــردنی نەوت بەم شێوەیە كۆمەڵێك رهەندی تری ترسنـــاك لەخۆیی دەگرت پێویســتە لە داهاتوودا لە گەڵ بەغـــدا لەســـەری رێكبـكەویــن .

②ـ كـــاركردن لــەســـەر پرۆژە یاسایی نەوت و گاز كە وەك نەخشە رێگایەكە بۆ چارەسەری بنەرەتی كێشەكان و دووبارە نەبوونەوەی كە بەردەوام بۆتە مایـــیەی ترس و دڵەراوكێ .

③ ـ پێـــویستە هەرێمــی كوردستان پابەندی رێكەوتنەكانی بێت لە گەڵ بەغدا هەروەكو لە رێكەوتنی ئۆكتۆبەری 2020 باسی لێوەكراوە ، ئەویش بە رادەست كردنی نەوت و نیوەیی داهاتە نا نــەوتیـــەكان ، بـــۆ وەرگرتنــی شایستــە دارایەكانی لە مانـــگی 1 ئەم ســـاڵ بۆ خۆشگوزەرانی هاولاتیان و دابین كـــردنی موچـــەی موچە خۆران .

لە كۆتاییـــدا دەتـــوانم بڵێـــم ، ئەگەر حكــــومــەتی هەرێمی كوردســـتان ســــیاســـەتێـــكی حەكیــمانەو ژیــرانە و تەواو زانستیـــیانە و شەفـــاف بگرێتـە بەر و نەوت رادەست بكات بەپێی رێـــكەوتــن و پشـــكی خـــۆیی بكـــات بــە داینەمۆی بــــوژانەوە‌ی هەرێمی كوردستان ئەوا ساڵێكی پر لە ئاسودەی و خۆشگوزەرانـــی بۆ هـــاولاتیان و موچـــە خۆران فـەراهەم دەكات ، لەهـــەمان كــاتدا حكومەتی فیدراڵ مولزەم دەكرێت بە دابـــین كـــردنی شایســـتە دارایەكـــانی حكومـەتی هەرێم و دانەوەی قەرزی جوتیاران و دابین كردنی موچـــەی مــوچە خـــۆران ، بـــە پـێچەوانەوە ئەگەر هەروەكو ئێستا بەردەوام بێت، ئـەوا بـەدڵنییایەوە ئەم نەوتە دەبێتە ماییەی زیاتر ئازار دان و سزادانــنێكی تــر بــۆ گـــەلەكـــەمان .

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

گەرمیان.. هەوڵێكی سووتاندنی زیندانی گرتن و گواستنەوە شكستی پێهێنرا

خەڵك – بەشی هەواڵ

لەگرتن و گواستنەوەی گەرمیان ،ھەوڵی سوتاندنی زیندانەكەیاندا و پۆلیس كۆنتڕۆڵی زیندانەكەی كردووە.

ڕائید سلێمان عەزیز بەڕێوەبەری بەشی گرتن و گواستنەوەی گەرمیان بە كەناڵی فەڕمی یەكێتی ڕاگەیاند، گۆڕینی سیستمی پێدانی مۆبایل بەزیندانیەكانیانمان گۆڕیوە، بەشێك لە زیندانییەكان ئەمەیان پێ ناخۆش بووە، بەشێكی تری زیندانیەكان ئەمەیان بەھەل زانیوە، ھەوڵیانداوە چەند بەتانیەكی ناو ھۆڵی ژوورەكەیان بسوتێنن، ھەرزوو پۆلیسی زیندان چوونەتە ژورەوە و توانیویانە كۆنتڕۆڵی بارودۆخەكە بكەن.

ڕائید سلێمان عەزیز ئاماژەی بەوەشدا، بیانووی ئەو ھەوڵەی زیندانییەكان بۆ ئەوەبووە كە داوادەكەن دادگایی بكرێن، چونكە پێیان واییە ماوەیەكی زۆرە لەزیندانن و دادگاییكردن و یەكلایكردنەوەی كەیسەكانیان دواكەوتووە.

بەڕێوەبەری بەشی گرتن و گواستنەوەی گەرمیان ڕوونیشی كردەوە، تەنھا لەیەك ھۆڵی زیندانەكە ئەم ھەوڵە دراوە لەلایەن چەند ئاژاوەگێڕێكەوە، بەلام ڕێگەنەدراوە بەتانی و كەلوپەلەكان بسوتێنرێن و ئەو زیندانیانەش لەلایەن دادوەرەوە كەیسی تریان بۆ كراوەتەوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

ئەمریكا پێداویستی سەربازی ڕەوانەی ڕۆژئاوای كوردستان دەكات

خەڵك – بەشی هەواڵ

ڕوانگەی سوری بۆ مافەكانی مرۆڤ ڕایدەگەیەنێت: ئەمریكا پێداویستی سەربازی ڕەوانەی ڕۆژئاوای كوردستان دەكات.

ڕوانگەی سوری بۆ مافەكانی مرۆڤ لە ڕاپۆرتێكدا ڕایگەیاندووە، كاروانێكی نوێی هاوكاری لۆجستی و سەربازیی هێزەكانی سەر بە هاوپەیمانی نێودەوڵەتیی دژ بە داعش لە خاكی عیراقەوە بەرەو ڕۆژئاوای كوردستان بەڕێكەوتوون.

ڕوانگەكە باسی لەوەش كردووە، كاروانەكەی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی لە 35 بارهەڵگری باركراو بە كەلوپەلی لۆجستی و سەربازیی و تانكەری سووتەمەنی پێكهاتوون و لە دەروازەی سنووری وەلیدی نێوان عیراق و سوریا و عیراق و ئوردنەوە بەرەو شاری قامیشلۆی ڕۆژئاوای كوردستان بەڕێكەوتوون، دواتر ڕوویان كردووەتە بنكە سەربازییەكانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتیی لە حەسەكە و دێرەزوور.

جێی ئاماژەیە، ڕۆژی 10ی ئەم مانگەش كاروانێكی تری هێزەكانی سەربە هاوپەیمانی نێودەوڵەتیی كە لە 25 بارهەڵگر پێكهاتبوو و كەلوپەلی لۆجستی و چەكی قورسی وەك تۆپ و ئۆتۆمبێلی زرێپۆشیان پێبووە لە هەرێمی كوردستانەوە ڕوویان كردبووە بنكە سەربازییەكانی هاوپەیمانان لە شاری حەسەكەی ڕۆژئاوای كوردستان كرد، دواتر بەرەو كێڵگەی نەوتیی (عومەر و كۆنیكۆ) لە دێرەزوور بەڕێكەوتبوون.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان