ئێمە لە تۆرە کۆمەڵایەتیەکان

کوردستان

قائیمقامیەتی چەمچەماڵ لە بارەی خەرجكردنی پترۆدۆلاری غاز ڕوونكردنەوەیەك بڵاودەكاتەوە

خەڵك- بەشی هەواڵ

قائیمقامیەتی چەمچەماڵ ڕایدەگەیەنێت ، دوای ئەوەی سندوقی پترۆدۆلاری غازی سنورەكە دروست كرا، هەموو پرۆژەكان لەڕێگای ئەنجومەنی وەزیران و وەزارەتە پەیوەندیدارەكان و پارێزگای سلێمانیەوە ئیعلانی بۆ كراوە و ئیحالەكراوە ئیدارەی تەنها چەمچەماڵ تەنها پێشنیاری پرۆژەكانیان كردووە .

قائیمقامیەتی چەمچەماڵ لە ڕوونكردنەوەیەكدا بڵاویكردەوە، لە كۆتایی ساڵی ٢٠١٦ دوای ئەوەی بەهەوڵی هەموولایەك توانرا بڕیاری دروستكردنی سندوقی پترۆدۆلاری غازی سنورەكە بۆ خزمەتكردنی سنوری چەمچەماڵ درا لە مانگی ٣ی ساڵی ٢٠١٧ دا یەكەم بڕی پارە خرایە سەر حیسابی چەمچەماڵ و پرۆسەكە بەردەوام بوو تا بەرواری ١٠ /٩ / ٢٠١٨ كە دواهەمین بڕی پارە خراوەتە سەر حیسابەكە.

ئاماژەبۆ ئەوەشكراوە، كە كۆی ئەو پارەیە لەو ماوەیەدا خراوەتە سەر حیسابی چەمچەماڵ لەبانكی كوردستانی نێودەوڵەتی لەهەولێر 7 ملیۆن و 55 هەزار و 414 دۆلار بووە .

لە ڕاگەیەنراوەكەداهاتووە، هەر بەڕێزێك دەكەین كە گومانی لە چۆنێتی خەرجكردنی پارەكە هەیە یان هەربەڵگەیەكی لەبەردەستە، كە بەهەدەردان لەو بودجەیەدا كرا بێت یان ئەوپارەیە بۆ بەرژەوەندی شەخسی وحزبی بەكارهێنرابێت دەتوانێت ڕادەستی دادگای بكات ئێمە وەك قائیمقامیەت دەبینەخاوەنی سكاڵاكە ئەگەر لەسەر خۆشمان بێت.

ڕوونكردنەوە
دەربارەی بودجەی پترۆدۆلاری سنوری چەمچەماڵ
بەرچاوڕونییەك بۆ دانیشتوانی سنورەكەمان
دوای ئەوەی بەهەوڵی هەموولایەك توانرا لە كۆتایی ساڵی ٢٠١٦ بڕیاری دروستكردنی سندوقی پترۆدۆلاری غازی سنورەكە بۆ خزمەتكردنی سنوری چەمچەماڵ درا لە مانگی ٣ی ساڵی ٢٠١٧ دا یەكەم بڕی پارە خرایە سەر حیسابی قەزای چەمچەماڵ و پرۆسەكە بەردەوام بوو تا بەرواری ١٠ /٩ / ٢٠١٨ كە دواهەمین بڕی پارە خراوەتە سەر حیسابەكە.
كۆی ئەو پارەیە لەو ماوەیەدا (7.055.414) دۆلار خرایە سەر حیسابی چەمچەماڵ لەبانكی كوردستانی نێودەوڵەتی لەهەولێر، بۆ زانینی هەموولایەك هەموو پرۆژەكان لەڕێگای ئەنجومەنی وەزیران و وەزارەتە پەیوەندیدارەكان و پارێزگای سلێمانیەوە ئیعلانی بۆ كراوە و ئیحالەكراوە ئیدارەی چەمچەماڵ تەنها پێشنیاری پرۆژەكانیان كردووە و چاودێر و بەدواداچونی پرۆژەكان بوون.

ئەو بڕە پارەی لەو ماوەیەدا خرایەسەرحیسابی قەزای چەمچەماڵ بەم شێوەی خوارەوە خەرج كراوە:
١- بڕی ( 3.064.000)دۆلار بۆ پرۆژەی قیری ڕێگای گوندەكانی بناری گل لەڕێگای كۆمپانیای عبدالكریم
٢- بڕی(2,187,929 ) دۆلار بۆ پرۆژەی ڕاكێشانی كارەبا بۆ(٣٦) گوندی ناحیەكانی قادركەرەم و جەباری و سەنگاو لەڕیگای كۆمپانیاكانی مادۆ+ ژیكاڵ .
٣- بڕی( 2.150.000) دۆلار بۆ پرۆژەی قیرتاوكردنی ڕێگای ناوشوان لەڕێگای كۆمپانیای محمد فازل
٤- بڕی ( 116.120) دۆلار بۆ پرۆژەی یەكەی پاڵاوتنی ئاوی چەمچەماڵ لە كانی شەیتان .
كۆی گشتی ئەو پرۆژانە بەبەهای 7.518.649 دۆلار بووە و ئەو پارەیەی بۆیان خەرج كراوە 7.043.460 دۆلار بووە و لەئێستادا كۆمپانیاكان بڕی 475.189 دۆلاریان لای حكومەتەو بەهۆی ڕاوەستانی بودجەی پترۆدۆلار تائێستا پێیان نەدراوە .
ئێمە لەقائیمقامیەتی چەمچەماڵ تەواوی وردەكاری خەرجكردنی ئەوپارەیەمان لەبەردەستەو هەر بەڕێزێك بیەوێت دەتوانێت بەدواداچونی بۆ بكات و زانیاری لەسەر وەرگرێت ، بەڕێز قائیمقامی چەمچەماڵیش لە دەیان چاوپێكەوتن تەلەفزیۆنیدا ڕاوەستانی ئەو بودجەیەی خستوەتەڕوو و چەندین نوسراومان ئاراستەی بەڕێزان پارێزگا و وەزارەتی سامانەسروشتیەكان و سەرۆكایەتی ئەنجومەنی وەزیران كردووە بۆئەوەی پارەبخرێتە سەر سندوقی پترۆدۆلاری چەمچەماڵ و لە دواهەمین نوسراویشدا لە بەرواری٩/ ١٢/ ٢٠٢٠ بە ژمارە ٨٤٦٨ بەڕێز جێگری سەرۆكی حكومەت بۆ ئەومەبەستە نوسراوی ئاراستەی وەزارەتی سامانە سروشتیەكان كردووە .
لێرەوە داوا لە هەر بەڕێزێك دەكەین كە گومانی لە چۆنێتی خەرجكردنی پارەكە هەیە یان هەربەڵگەیەكی لەبەردەستە كە بەهەدەردان لەو بودجەیەدا كرابێت یان ئەوپارەیە بۆ بەرژەوەندی شەخسی وحزبی بەكارهێنرابێت دەتوانێت ڕادەستی دادگای بكات ئێمە وەك قائیمقامیەت دەبینەخاوەنی سكاڵاكە ئەگەر لەسەر خۆشمان بێت .
هاوپێچ :
٭وردەكاری خەرجكردنی پارە و چۆنیەتی خەرجكردنی سلفەكان بۆ كۆمپانیان و بڕی ئیحالەكرا و خەرجكرا و قەرزی سەر حكومەت .
٭ بەشێك لە نوسراوەكانی تایبەتمەند بەو پارەیە .
ڕاگەیاندنی
قائیمقامیەتی قەزای چەمچەماڵ
١٧/ ١/ ٢٠٢١

ھیچ شیکارێکی وێنە بەردەست نیەھیچ شیکارێکی وێنە بەردەست نیەھیچ شیکارێکی وێنە بەردەست نیەھیچ شیکارێکی وێنە بەردەست نیەھیچ شیکارێکی وێنە بەردەست نیەھیچ شیکارێکی وێنە بەردەست نیەھیچ شیکارێکی وێنە بەردەست نیەھیچ شیکارێکی وێنە بەردەست نیەھیچ شیکارێکی وێنە بەردەست نیەھیچ شیکارێکی وێنە بەردەست نیەھیچ شیکارێکی وێنە بەردەست نیەھیچ شیکارێکی وێنە بەردەست نیەھیچ شیکارێکی وێنە بەردەست نیە

ئابوری

نوێنەرێك سێ‌ پێشنیار بۆ حكومەتی هەرێم دەكات

خەڵك – بەشی هەواڵ

ئەندامێكی ئەنجومەنی نوێنەرانى عيراق لە فڕاكسیۆنی یەكێتی دەڵێت:”مەلەفی نەوت زۆر هەڵدەگرێت و زۆریشی لەسەر نووسراوە، بەڵام دەرەنجام نەوت نەبووە بە مایەی خێر و خۆشی بۆ خەڵكی كوردستان”.

هەرێم كەمال ئاغا ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەران لە فڕاكسیۆنی یەكێتی لە نووسینێكدا ئاماژەی بەوەداوە:”بەداخەوە ئەوەی لە چەند ڕۆژی ڕابردوو لە ڕاپۆرتی كۆمپانیای دیلۆیت بینیمان سەبارەت بە داهات و خەرجیيەكانی نەوت، مـرۆڤ تووشی شۆك دەبێت”.

ئەو نوێنەرە لە نووسینەكەشیدا سێ‌ پێشنیاری بۆ حكومەتی هەرێم كردووە بۆ زاڵبوون بەسەر قەیرانی دارایی و ڕێككەوتن لەگەڵ بەغدا و دابینكردنی مووچەی مووچەخۆران.

 

دەقی نووسینەكەی هەرێم كەمال ئاغا:

 

مەلەفی نــەوت زۆر هـــەڵدەگـرێت زۆریش لەسەری نوسراوە بەڵام دەرئــەنجــام نــەوت نەبوو بە ماییەی خێر و خۆشی بۆ خـــەڵكی كوردســتان .

لەســـەرەتادا كاتێـــك سەركردایـــەتی سیــاسی كوردستان لە حوزەیرانی ســـاڵی 2009 بـریاری رەوانەكردنی نەوتی دا بۆ دەرەوە ئـەمە هەنــگاوێكی گرنـگ بوو لەرووی ئابووریەوە بۆ هەرێمی كوردســتان ، چونكە نەوت بۆ ژێرخانی ئابووری هەر ولاتێك سێكتەرێكــی داهـــاتی بــەهێزە ، ئەو ولاتـانەی نەوت تیاندا بە درووستی بەكارهێنراوە هەمیــشە نەوت بۆیان بووە بە مایــیەی ئارامـــی و خۆشـــگوزەرانی و بـــەهێز بــوون و پاراســـتنی ئاســـایشی سیــادەی دەولەت .

یەكێتی نیشتیمانی كوردســـتان ســـەرباری كێــشمە كێشــمی زۆر و ئاڵنـــگاریـــەكان بـــەردەوام پشتــگیری بـــازاری ئـــازاد و هەناردەكـــردنی نـــەوت بـــووە ، بەشێـــوەیەكی شـــەفاف و تەندرووست ، چونكە یەكێـتی خۆیی بە خاوەنی بیرۆكەی دەرهێنانی نەوت دەزانێت لە پێناو دەستەبەركردنی ژێرخانی ئابـــوریەكی بەهێـز بۆ هەرێمـــی كوردســــتان.

بەڵام بەداخـــەوە ئەوەی لە چــەند رۆژی رابـردوو لە راپۆرتی كۆمــپانیایی دیــلۆیــت ـ مــان بــینی ســـەبارەت بە داهات و خەرجیـــەكانی نـــەوت ، مـرۆڤ توشی شۆك دەبـــێت، ئەگەر بێت و سەیری شــیكاری داهـــات و خـەرجیەكانی دەرهێنانی نەوت و جیـاوازی نێـــوان هـــەناردەكـــردن و بــەبازار كردنی نــەوت لەگـــەڵ عیراق بكەیـــن لەساڵـــی 2019 دەبینـــین:

[ كـــرێی بـــۆری نـــەوتی كـوردستــــان و تـــوركیــا ( 13%)

قـــەرزی تـــوركیاو كۆمپــــانیاكانی كـــریاری نـــەوت( 16%)

قــــەرزی كۆمپانیا ناوخۆییەكان كـــارەبا و پاڵاوگەكان(9% )

حەقدەستی كۆمپانــــیاكانی بەرهەمــهێنانی نـــەوت (30%)

خــــەرجـــی گــــۆریـــنــــەوەی دۆلار بــــۆ دیـــنــــار ( 2%)

پوختەی داهاتی ماوە بۆ مووچە وخەرجی حكومەت(30%)

كـــۆی گـــــشتـــی دەكـــات بــــە (100%) ]

ئەمـــە تـــەواو بـــە مـــانـایی بە هەدەردانی ئابووری هەرێمی كوردســـتانە ، بەتـــەواوی پێچەوانەی بەهێز بوونی ئابوریە ، دەتوانـــین بڵـــێن نـــەوت لە ئێســتادا بەم شێوەیە نە دەبێتە ماییەی خۆشگوزەرانی بۆ خـــەلكی كوردســـتان و نــە بۆ ژێر خـــانی ئابــــوریەكـــی بەهـــێز ، بەڵكـو سودی تەنها بۆ چەند كۆمپانیایەك و هەندێــــك وڵاتە ، دەرئـەنجام بـۆتە ماییەی سـزادانی خەلكی هەرێمی كوردستان بە هۆیی هەناردەكردنی نەوت وە رێك نەكـــەوتنی حكـومەتی هـەرێم لەگـەڵ بەغدا.

بۆیە پــێویستە لــە ئَێستـــادا ئەم خاڵانە تیشكی بخرێتە سەر

① ـ هەنـــاردەكــردنی نەوت بەم شێوەیە كۆمەڵێك رهەندی تری ترسنـــاك لەخۆیی دەگرت پێویســتە لە داهاتوودا لە گەڵ بەغـــدا لەســـەری رێكبـكەویــن .

②ـ كـــاركردن لــەســـەر پرۆژە یاسایی نەوت و گاز كە وەك نەخشە رێگایەكە بۆ چارەسەری بنەرەتی كێشەكان و دووبارە نەبوونەوەی كە بەردەوام بۆتە مایـــیەی ترس و دڵەراوكێ .

③ ـ پێـــویستە هەرێمــی كوردستان پابەندی رێكەوتنەكانی بێت لە گەڵ بەغدا هەروەكو لە رێكەوتنی ئۆكتۆبەری 2020 باسی لێوەكراوە ، ئەویش بە رادەست كردنی نەوت و نیوەیی داهاتە نا نــەوتیـــەكان ، بـــۆ وەرگرتنــی شایستــە دارایەكانی لە مانـــگی 1 ئەم ســـاڵ بۆ خۆشگوزەرانی هاولاتیان و دابین كـــردنی موچـــەی موچە خۆران .

لە كۆتاییـــدا دەتـــوانم بڵێـــم ، ئەگەر حكــــومــەتی هەرێمی كوردســـتان ســــیاســـەتێـــكی حەكیــمانەو ژیــرانە و تەواو زانستیـــیانە و شەفـــاف بگرێتـە بەر و نەوت رادەست بكات بەپێی رێـــكەوتــن و پشـــكی خـــۆیی بكـــات بــە داینەمۆی بــــوژانەوە‌ی هەرێمی كوردستان ئەوا ساڵێكی پر لە ئاسودەی و خۆشگوزەرانـــی بۆ هـــاولاتیان و موچـــە خۆران فـەراهەم دەكات ، لەهـــەمان كــاتدا حكومەتی فیدراڵ مولزەم دەكرێت بە دابـــین كـــردنی شایســـتە دارایەكـــانی حكومـەتی هەرێم و دانەوەی قەرزی جوتیاران و دابین كردنی موچـــەی مــوچە خـــۆران ، بـــە پـێچەوانەوە ئەگەر هەروەكو ئێستا بەردەوام بێت، ئـەوا بـەدڵنییایەوە ئەم نەوتە دەبێتە ماییەی زیاتر ئازار دان و سزادانــنێكی تــر بــۆ گـــەلەكـــەمان .

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

گەرمیان.. هەوڵێكی سووتاندنی زیندانی گرتن و گواستنەوە شكستی پێهێنرا

خەڵك – بەشی هەواڵ

لەگرتن و گواستنەوەی گەرمیان ،ھەوڵی سوتاندنی زیندانەكەیاندا و پۆلیس كۆنتڕۆڵی زیندانەكەی كردووە.

ڕائید سلێمان عەزیز بەڕێوەبەری بەشی گرتن و گواستنەوەی گەرمیان بە كەناڵی فەڕمی یەكێتی ڕاگەیاند، گۆڕینی سیستمی پێدانی مۆبایل بەزیندانیەكانیانمان گۆڕیوە، بەشێك لە زیندانییەكان ئەمەیان پێ ناخۆش بووە، بەشێكی تری زیندانیەكان ئەمەیان بەھەل زانیوە، ھەوڵیانداوە چەند بەتانیەكی ناو ھۆڵی ژوورەكەیان بسوتێنن، ھەرزوو پۆلیسی زیندان چوونەتە ژورەوە و توانیویانە كۆنتڕۆڵی بارودۆخەكە بكەن.

ڕائید سلێمان عەزیز ئاماژەی بەوەشدا، بیانووی ئەو ھەوڵەی زیندانییەكان بۆ ئەوەبووە كە داوادەكەن دادگایی بكرێن، چونكە پێیان واییە ماوەیەكی زۆرە لەزیندانن و دادگاییكردن و یەكلایكردنەوەی كەیسەكانیان دواكەوتووە.

بەڕێوەبەری بەشی گرتن و گواستنەوەی گەرمیان ڕوونیشی كردەوە، تەنھا لەیەك ھۆڵی زیندانەكە ئەم ھەوڵە دراوە لەلایەن چەند ئاژاوەگێڕێكەوە، بەلام ڕێگەنەدراوە بەتانی و كەلوپەلەكان بسوتێنرێن و ئەو زیندانیانەش لەلایەن دادوەرەوە كەیسی تریان بۆ كراوەتەوە.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان

ئەمریكا پێداویستی سەربازی ڕەوانەی ڕۆژئاوای كوردستان دەكات

خەڵك – بەشی هەواڵ

ڕوانگەی سوری بۆ مافەكانی مرۆڤ ڕایدەگەیەنێت: ئەمریكا پێداویستی سەربازی ڕەوانەی ڕۆژئاوای كوردستان دەكات.

ڕوانگەی سوری بۆ مافەكانی مرۆڤ لە ڕاپۆرتێكدا ڕایگەیاندووە، كاروانێكی نوێی هاوكاری لۆجستی و سەربازیی هێزەكانی سەر بە هاوپەیمانی نێودەوڵەتیی دژ بە داعش لە خاكی عیراقەوە بەرەو ڕۆژئاوای كوردستان بەڕێكەوتوون.

ڕوانگەكە باسی لەوەش كردووە، كاروانەكەی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی لە 35 بارهەڵگری باركراو بە كەلوپەلی لۆجستی و سەربازیی و تانكەری سووتەمەنی پێكهاتوون و لە دەروازەی سنووری وەلیدی نێوان عیراق و سوریا و عیراق و ئوردنەوە بەرەو شاری قامیشلۆی ڕۆژئاوای كوردستان بەڕێكەوتوون، دواتر ڕوویان كردووەتە بنكە سەربازییەكانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتیی لە حەسەكە و دێرەزوور.

جێی ئاماژەیە، ڕۆژی 10ی ئەم مانگەش كاروانێكی تری هێزەكانی سەربە هاوپەیمانی نێودەوڵەتیی كە لە 25 بارهەڵگر پێكهاتبوو و كەلوپەلی لۆجستی و چەكی قورسی وەك تۆپ و ئۆتۆمبێلی زرێپۆشیان پێبووە لە هەرێمی كوردستانەوە ڕوویان كردبووە بنكە سەربازییەكانی هاوپەیمانان لە شاری حەسەكەی ڕۆژئاوای كوردستان كرد، دواتر بەرەو كێڵگەی نەوتیی (عومەر و كۆنیكۆ) لە دێرەزوور بەڕێكەوتبوون.

بەردەوام بە لە خوێندنەوە

کوردستان